ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T18:45:12Z

नवीन पृष्ठ

{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''शीला भाटिया''' (१ मार्च १९१६ - १७ फेब्रुवारी २००८) ह्या भारतीय कवयित्री, नाटककार, आणि भारतीय कलाप्रकारांच्या संवर्धनासाठी दिल्ली येथील ''दिल्ली आर्ट थिएटरच्या'' संस्थापक होत्या.<ref name="The Oxford Companion to Indian Theatre">{{cite book | url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195644463.001.0001/acref-9780195644463-e-0078 | title=The Oxford Companion to Indian Theatre | publisher=Oxford University Press | author=Ananda Lal (ed.) | year=2004 | isbn=9780195644463}}</ref><ref name="Aesthetics of Indian Feminist Theatre">{{cite web | url=http://rupkatha.com/aesthetics-indian-feminist-theatre/#more-315 | title=Aesthetics of Indian Feminist Theatre | publisher=Rup Katha | date=2015 | accessdate=30 May 2015}}</ref> त्या [[अखिल भारतीय प्रगतिशील लेखक संघ|अखिल भारतीय प्रगतिशील लेखक संघाशी]] पण संबंधीत होत्या.<ref name="Women Writing in India: The twentieth century">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=OjZYf9Xf9bcC&pg=PA79&lpg=PA79&dq=Sheila+Bhatia&source=bl&ots=3SJ4ZTXn0h&sig=Oq7J6PcIeCAUwZbvEO-WJZRdguw&hl=en&sa=X&ei=_8tpVd78G8XvUqfkgLgN&ved=0CEAQ6AEwCDgU#v=onepage&q=Sheila%20Bhatia&f=false | title=Women Writing in India: The twentieth century | publisher=Feminist Press | author=Susie J. Tharu, Ke Lalita | year=1993 | pages=688 | isbn=9781558610293}}</ref><ref name="Rich tributes paid to Sheila Bhatia">{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/rich-tributes-paid-to-sheila-bhatia/article1207592.ece | title=Rich tributes paid to Sheila Bhatia | publisher=The Hindu | date=23 February 2008 | accessdate=30 May 2015}}</ref> पंजाबी ओपेरा, एक भारतीय नृत्य नाटकाचा प्रकार आहे ज्यामध्ये ओपेरा सारख्या हालचालींचा समावेश होतो. १९५० व १९६० च्या दशकात हा शिला भाटिया यांनी निर्माण व प्रसिद्ध केला आहे.<ref name="Shiela Bhatia – A legend of Indian Operas passes away">{{cite web | url=http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm | title=Shiela Bhatia – A legend of Indian Operas passes away | publisher=Stage Buzz | date=2008 | accessdate=30 May 2015}}</ref><ref name="McGraw-Hill Encyclopedia of World Drama">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=zo5os6d0rvMC&pg=PA40&lpg=PA40&dq=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&source=bl&ots=jwPg3RvTGm&sig=uIh2hp-oPhG7dVoyT30d3_IudoA&hl=en&sa=X&ei=HtBpVdHyGIfVygPwvYGYBg&ved=0CEcQ6AEwCQ#v=onepage&q=%22Delhi%20Art%20Theatre%22%20sheila%20bhatia&f=false | title=McGraw-Hill Encyclopedia of World Drama | publisher=McGraw-Hill | author=Stanley Hochman | year=1984 | pages=2900 | isbn=9780070791695}}</ref><ref name="Continuum Companion to Twentieth Century Theatre">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=cFlFhuVMFGQC&pg=PA382&lpg=PA382&dq=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&source=bl&ots=mVbhp-spxc&sig=5HfMPQtlC7GH7CgjnYDdQbyf-BU&hl=en&sa=X&ei=HtBpVdHyGIfVygPwvYGYBg&ved=0CEUQ6AEwCA#v=onepage&q=%22Delhi%20Art%20Theatre%22%20sheila%20bhatia&f=false | title=Continuum Companion to Twentieth Century Theatre | publisher=A&C Black | author=Colin Chambers | year=2006 | pages=896 | isbn=9781847140012}}</ref><ref name="Studies in Punjab History & Culture">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=5BBDAAAAYAAJ&q=punjabi+opera&dq=punjabi+opera&hl=en&sa=X&ei=b-FpVaDTOan5ywPA_oDICA&ved=0CBwQ6AEwAA | title=Studies in Punjab History & Culture | publisher=Enkay Publishers | author=Gurcharan Singh | year=1990 | pages=281 | isbn=9788185148298}}</ref>

हिंदी आणि उर्दू नाटकांसाठी त्यांना विविध पुरस्कार मिळाले. १९७१ मध्ये [[भारत सरकार|भारत सरकारच्या]] [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]], या चौथ्या भारतीय नागरी पुरस्काराने त्या सन्मानित आहेत.<ref name="Padma Shri">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Shri | publisher=Padma Shri | date=2015 | accessdate=11 November 2014}}</ref> एका दशकानंतर त्यांना १९८२ मध्ये नाटक दिग्दर्शनासाठी [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] मिळाला.<ref name="Sangeet Natak Akademi Award">{{cite web | url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm#Theatre2004onwardsActing | title=Sangeet Natak Akademi Award | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2015 | accessdate=30 May 2015 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530204253/http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm#Theatre2004onwardsActing | archivedate=30 May 2015 }}</ref> त्यानंतर १९९७ मध्ये मध्यप्रदेश सरकारचा [[कालिदास सन्मान पुरस्कार]] मिळाला.<ref name="Who's who of Indian Writers, 1999: A-M">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=QA1V7sICaIwC&pg=PA155&lpg=PA155&dq=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&source=bl&ots=i-o5e8YSBi&sig=YF__KkhI0KFYjy2pDfUB9ZsyaJo&hl=en&sa=X&ei=HtBpVdHyGIfVygPwvYGYBg&ved=0CD0Q6AEwBg#v=onepage&q=%22Delhi%20Art%20Theatre%22%20sheila%20bhatia&f=false | title=Who's who of Indian Writers, 1999: A-M | publisher=Sahitya Akademi | author=Kartik Chandra Dutt | year=1999 | pages=1490 | isbn=9788126008735}}</ref>

== चरित्र ==
शीला भाटिया यांचा जन्म १ मार्च १९१६ रोजी ब्रिटिश भारतातील [[सियालकोट]] येथे झाला होता जे सध्याच्या [[पाकिस्तान|पाकिस्तानमध्ये]] आहे.<ref name="Shiela Bhatia – A legend of Indian Operas passes away" /><ref name="Who's who of Indian Writers, 1999: A-M" /> बीए पदवी मिळविल्यानंतर त्यांनी शिक्षण (बीटी) मध्ये पदवी संपादन केली आणि [[लाहोर|लाहोरमध्ये]] गणिताच्या शिक्षिका म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी नंतर स्वतःला [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात सामील केले]] सामील केले.<ref name="Rich tributes paid to Sheila Bhatia" /> अभिनय विभागाच्या प्रमुख म्हणून त्यांनी नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामामध्येही काम केले.

भाटियाची पहिली निर्मिती ''कॉल ऑफ द व्हॅली'' हे संगीत नाटक होते जे विभाजनाच्या आधिच्या काश्मीरमधील जीवनाचे चित्रण करत होते.<ref name="Rich tributes paid to Sheila Bhatia" /><ref name="Shiela Bhatia – A legend of Indian Operas passes away" /><ref name="Capital's cultural affair began in 50s">{{cite web | url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/capital-s-cultural-affair-began-in-50s/article1-769751.aspx | title=Capital's cultural affair began in 50s | publisher=Hindustan Times | date=16 November 2011 | accessdate=30 May 2015 | author=Manoj Sharma}}</ref> त्यानंतर ''हीर रांझा'' (१९५७), ''दर्द आएगा दाबे पाव'' (१९७९), ''सुलगदा दर्या'' (१९८२), ''ओमार खय्याम'' (१९९०), ''नसीब'' (१९९७), ''गालिब कौन था'' (१९७२), ''किस्सा यह औरत का'' (१९७२), ''हवा से हिप्पी तक'' (१९७२) आणि उर्दूतील ''ये इश्क नहीं आसन'' (१९८०), अशा ६०हून अधिक निर्मीत्या त्यांनी केल्या आहेत. ''सुलगदा दर्या'' या नाटकात त्यांनी सूफी कवी [[बुल्ले शाह]]च्या कवीता वापरल्या आहेत.<ref name="Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2"/> नाटकांकरिता त्यांनी इंग्लंड, पोलंड, रुसिया, चेकोस्लोवाकिया, जर्मनी, फ्रान्स, इटली, इंडोनेशिया आणि सिंगापूर येथेही प्रवास केला होता.<ref name="Who's who of Indian Writers, 1999: A-M" /><ref name="The Oxford Companion to Indian Theatre" /><ref name="Memoirs">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=YYstAAAAQBAJ&pg=PT380&lpg=PT380&dq=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&source=bl&ots=A-2bsAI5hQ&sig=thmzlQuLD_AsgXUL16Z4b7KxNNc&hl=en&sa=X&ei=HtBpVdHyGIfVygPwvYGYBg&ved=0CDoQ6AEwBQ#v=onepage&q=%22Delhi%20Art%20Theatre%22%20sheila%20bhatia&f=false | title=Memoirs | publisher=Penguin | author=Habib Tanvir | year=2014 | pages=400 | isbn=9789351182023}}</ref><ref name="Capital's cultural affair began in 50s" /> [[फैझ अहमद फैझ|फैज अहमद फैज]] या प्रसिद्ध कवीच्या त्या अनुयायी असून, भाटिया यांनी ''पार्लो दा झक्कर'' (१९५०) या सारखे काव्यसंग्रह व काव्याशास्त्रावर १० प्रकाशनेही केली आहेत.<ref name="India, whose love could have killed him">{{cite web | url=http://www.dawn.com/news/605949/india-whose-love-could-have-killed-him | title=India, whose love could have killed him | publisher=Dawn | date=13 February 2011 | accessdate=30 May 2015}}</ref><ref name="Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1098&lpg=PA1098 | title=Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2 | publisher=Sahitya Akademi | author=Amaresh Datta | year=1988 | pages=987 | isbn=9788126011940}}</ref> कालांतराने दिल्ली आर्ट थिएटर बंद पडले कारण त्यास योग्य निधी उपल्बध होउ शकला नाही व कलाकारांचा रोख [[दूरचित्रवाणी]] कडे वळला होता.

शीला भाटिया यांचे १७ फेब्रुवारी २००८ रोजी सकाळी वयाच्या ९१व्या वर्षी निधन झाले.<ref name="Shiela Bhatia – A legend of Indian Operas passes away" />

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पंजाबी नाटककार]]
[[वर्ग:पंजाबी कवी]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]

शीला भाटिया - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात