ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:22:36Z

नवीन पृष्ठ

[[चित्र:026 Dhamekh Stupa, Sarnath (9237176593).jpg|इवलेसे|[[धामेक स्तूप]], [[सारनाथ]]]]

'''स्तूप''' एक बौद्ध शिल्पस्मारक असून येथे चिंचन केले जाते. [[पॅगोडा]]प्रमाणे स्तूप सुद्धा बौद्ध अनुयायांचे एक प्रार्थना स्थळ म्हणजे [[विहार]] आहे. [[चैत्य]] हे विशेषतः मृत व्यक्तीसाठी बांधलेले जाते, महान व्यक्तींच्या निधनानंतर त्यांच्या अस्थी, केस इ. जमिनीत पुरून त्यावर दगड व मातीचा ढिगारा रचत. [[गौतम बुद्ध]]ांच्या महापरिनिर्वाणानंतर त्याच्या अनुयायांनी त्यांच्या अस्थी, केस, रक्षा वाटून घेतली आणि त्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वाचे प्रसंग जिथे घडले तिथे हे अवशेष पुरून त्यावर स्तूप बांधले. [[लुंबिनी]], [[बोधगया]], [[कुशीनगर]] अशा ठिकाणी हे स्तूप आहेत.<ref name="भारतीय संस्कृती कोश खंड दहावा">भारतीय संस्कृती कोश खंड दहावा</ref> ''चैत्य'' या शब्दाचा अर्थ ढिगारा असा आहे.

स्तूपाच्या ढिगाऱ्याला अंड म्हणतात. ज्या पात्रात अवशेष असतात त्याला दागोबा म्हणतात. माथ्यावर जी चौकोनी वेडी असते तिला हर्मिका म्हणतात . तिच्या भोवती कठडा असून वर छत्र असते.<ref name="भारतीय संस्कृती कोश खंड दहावा"/>

[[महायान]] पंथाने बुद्धांच्या मूर्तीची पूजा सुरू करण्यापूर्वी साधक लोक स्तूपाची पूजा करीत असत. स्तूपाभोवती प्रदक्षिणा घालता यावी यासाठी नंतर प्रदक्षिणा पथ बांधण्याचा प्रघात सुरू झाला. चीनी यात्रेकरूंची प्रवासवर्णने पाहिल्यास त्यात भारतातील स्तूपांचे उल्लेख सापडतात. [[मौर्य]] [[सम्राट अशोक]]ांनी ८४,००० स्तूप बांधलेले होते.

[[सांचीचा स्तूप]], सारनाथ, भारहूत याठीकांचे स्तूप प्रसिद्ध आहेत. अमरावतीच्या परिसरात इ.स.पू. १ ते ३ या काळात धार्मिक दृष्ट्या बांधले गेलेली स्तूप दिसतात. त्यावर विशेष अशा शिल्प आकृतीही आहेत.

== चित्रदालन ==
<gallery>
File:Saanchi.jpg|thumb|सांची येथील स्तूपाचे तोरण
File:Karla Caves,Pune,Maharashtra - panoramio (14).jpg|thumb|कार्ले (महाराष्ट्र) येथील लेण्यातील स्तूप
चित्र:Sanchi Stupa from Eastern gate, Madhya Pradesh.jpg|200px|thumb|सांचीचा स्तूप
File:008 View of South and West Gates (33428100410).jpg|thumb|सांची येथील पश्चिम व दक्षिण द्वार
File:005 Left Section of Top Architrave (33927170365).jpg|thumb|005 सांची स्तूप शिल्पकला

File:Sanchi stupa.jpg|The Great Stupa at [[Sanchi]], [[India]], established by [[Ashoka]] (4th–1st century BC)
File:StupaWithPillarsGandhara2ndCentury.jpg|Stupa surrounded by four lion-crowned pillars, [[Gandhara]], 2nd century AD
File:General View of Shingardar Stupa - From Eastern Side.JPG|Shingardar stupa, Swat valley
File:Amlukdara stupa half view.JPG|Amlukdara stupa, near Barikot, Swat
File:Dro-dul_Chorten_-_Gangtok,_Sikkim.jpg|Dro-dul Chorten - Gangtok, Sikkim
File:Sanchi2.jpg|The Great Stupa at [[Sanchi]], [[India]], established by [[Ashoka]] (4th–1st century BC)
File:Sarnath1.jpg|[[Dhamek Stupa]] in [[Sarnath]]
File:SwayambhunathAtNight.jpg|[[Swayambhunath]], also known as Monkey Temple, is an ancient religious complex atop a hill in the [[Kathmandu Valley]], [[Nepal]]
File:Old Kathmandu0870.JPG|Kathesimbhu Stupa, [[Thamel]], [[Kathmandu]], [[Nepal]]
File:Nepal_Kathmandu_Boudhanath_1.jpg|[[Boudhanath]] is one of the holiest Buddhist sites in [[Kathmandu Valley]], [[Nepal]]
Image:Ruwanwelisaya.jpg|[[Ruwanwelisaya]] in the sacred city of [[Anuradhapura]], Sri Lanka
File:Jetavanaramaya Stupa.jpg|[[Jetavanaramaya]] stupa in [[Anuradhapura]], [[Sri Lanka]] is the largest brick structure in the world<ref name="ANCIENT">{{संकेतस्थळ स्रोत | title=ANCIENT STUPAS IN SRI LANKA – LARGEST BRICK STRUCTURES IN THE WORLD | url=http://www.stupa.org.nz/imagine/CHSPaper.pdf | publisher=stupa.org | accessdate=2011-07-29}}</ref>
File:Stupa Borobudur.jpg|The main Stupa crowning [[Borobudur]], the largest Buddhist structure in the world, [[Java]], [[Indonesia]]
File:A rock cut and semi brick construction of Maha Chaitya(stupa) at Bojjannakonda.jpg|The rock cut and semi-brick construction ruins of Maha Chaitya(stupa) at [[बोज्जन्नाकोंडा]], [[Andhra Pradesh]], [[India]]
File:ShambhalaStupa.jpg|The [[The Great Stupa of Dharmakaya|Great Stupa]] at [[Shambhala Mountain Center]], [[Colorado]], USA
File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 25.jpg|Khmer style stupa within the [[Royal Palace, Phnom Penh|Royal Palace]] in [[Phnom Penh]], [[Cambodia]]
File:Shwe Dagon Pagoda, 2011.jpg|Different architectural features that comprise [[Shwedagon Pagoda]] and similar Mon-style stupas, in [[Yangon]], [[Myanmar]]
File:Phra Sri Ratana Chedi2.JPG|Phra Sri Ratana Chedi within [[Wat Phra Kaeo]], in [[Bangkok]], [[Thailand]]
File:Miaoyingsi_baita.jpg|White Dagoba Temple (Baita Si), also called [[Miaoying Temple|Miaoying Si]], in [[Beijing]], [[China]]
File:Stupa in Quaid i Azam Umiversity.JPG|Model of a stupa at Quaid-i-Azam University Campus in [[Islamabad]], [[Pakistan]]
File:ButkaraStupa.jpg|Evolution of the [[Butkara stupa]] in Pakistan through the [[Mauryan Empire|Mauryan]], [[Indo-Greek]], [[Indo-Scythian]] and [[Kushan]] periods
File:Golden temple dambulla.jpg|A stupa at [[Dambulla cave temple|Dambulla golden temple]], [[Sri Lanka]]
File:Tissamaharama Stupa.JPG|Tissamaharama stupa seen across paddy fields in [[Tissamaharama]], [[Sri Lanka]]
File:108 stupas all 3.jpg|[[One Hundred and Eight Stupas]] in [[Ningxia]], [[China]]

</gallery>

== हे ही पहा ==
* [[पॅगोडा]]
* [[विहार]]
* [[चैत्य]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|Stupas|{{लेखनाव}}}}

* [http://www.loksatta.com/vasturang-news/buddhist-stupa-281730/ स्तूप : बौद्धधर्म स्मारक प्रचार वास्तू]

[[वर्ग:स्तूप| ]]
[[वर्ग:बौद्ध वास्तुकला]]
[[वर्ग:धार्मिक स्थळे]]
[[वर्ग:बौद्ध धर्म]]
[[वर्ग:भारतीय संस्कृती]]

स्तूप - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात