ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T11:35:25Z

नवीन पृष्ठ

{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
[[चित्र:Historic Lal Quila, Delhi.jpg|right|thumb|दिल्लीतील to[[लाल किल्ला|Xxxलाल किल्ल्यावरील]] ध्वजारोहण]]
'''स्वातंत्र्य दिन''' (१५ ऑगस्ट) हा भारताचा विशेष महत्त्वाचा दिवस आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=LKySGJAGVEQC&pg=PA6&dq=15+august+1947&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwjkkeWbkPXjAhXFrY8KHf92Bks4ChDoAQgzMAI#v=onepage&q=15%20august%201947&f=false|title=India Since 1947: The Independent Years|last=Sabharwal|first=Gopa|date=|publisher=Penguin Books India|isbn=9780143102748|language=en}}</ref> [[ब्रिटिश साम्राज्य]]ापासून दिनांक १५ ऑगस्ट इ.स. १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.uk/books?id=0q7xH06NrFkC&newbks=0&printsec=frontcover&dq=Indian+independence+day&hl=en&redir_esc=y|title=India's Struggle for Independence|last=Chandra|first=Bipan|last2=Mukherjee|first2=Mridula|last3=Mukherjee|first3=Aditya|last4=Panikkar|first4=K. N.|last5=Mahajan|first5=Sucheta|date=2016-08-09|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-183-3|language=en}}</ref> त्यामुळे भारताचा स्वातंत्र्य दिन दरवर्षी १५ ऑगस्ट रोजी साजरा केला जातो. हा भारतातील एक राष्ट्रीय सण आहे. या दिवशी [[दिल्ली]]तील [[लाल किल्ला|लाल किल्ल्यावर]] [[भारताचा राष्ट्रध्वज]] फडकवला जातो. देशभरातही बहुतांश ठिकाणी ध्वजारोहण, मिरवणुका व सांस्कृतिक कार्यक्रमांद्वारे हा दिवस साजरा केला जातो.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://zeenews.india.com/marathi/india/beating-retreat-ceremony-at-attari-wagah-border/377408|title=वाघा बॉर्डरवर स्वातंत्र्यदिनानिमित्त खास सोहळा|last=|first=|work=|access-date=९ ऑगस्ट २०१९}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/independence-day/articleshow/40318910.cms|title=स्वातंत्र्यदिन उत्साहात साजरा|last=|first=|date=१७ ऑगस्ट २०१७|work=|access-date=९ ऑगस्ट २०१९}}</ref>

भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यात योगदान असलेल्या सर्व ज्ञात-अज्ञात व्यक्तींचे कृतज्ञतापूर्वक स्मरण या दिवशी केले जाते.

==इतिहास==
इ.स. १७७० पासून भारतावर [[इंग्रज]]ांचे राज्य होते. १९व्या शतकापासूनच सर्व राज्यांना इंग्रजांनी आपल्या सैन्यबळावर ताब्यात ठेवले होते. १८५७ च्या स्वातंत्र्य समरानंतर ब्रिटिशांनी त्यांची व्यवस्था अजूनच शिस्तीची केली. १८८५ साली [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]ची स्थापना झाली.

[[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धानंतर]] ब्रिटिशांना लक्षात आले की, आपल्याला भारतावरचे राज्य व युद्ध हे सांभाळता येणार नाही आहे. तसेच दुसऱ्या बाजूला भारतीय क्रांतिकारकांचा जोर वाढत होता. ही गोष्ट कळल्यानंतर ब्रिटनच्या पंतप्रधानांनी जून १९४७ पर्यंत भारत पूर्णपणे स्वतंत्र करण्याची हमी दिली. अखेर दिनांक [[१५ ऑगस्ट १९४७]] रोजी [[भारत]] स्वतंत्र झाला. पण त्यावेळी भारताचे [[पाकिस्तान]] आणि भारत असे दोन तुकडेही पडले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.uk/books?id=wmsRAQAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4+%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8+%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%A3%E0%A5%80&q=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4+%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8+%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%A3%E0%A5%80&hl=en&redir_esc=y|title=Sarahadda Gāndhī|last=Thatte|first=Yadunath Dattatray|date=1969|publisher=Sādhanā Prakāśana|language=mr}}</ref> पाकिस्तानी भागात राहणाऱ्या अनेक पंजाब्यांना व सिंधीना त्यांचे घरदार, पैसा सोडून यावे लागले. अनेक लोक ह्यामध्ये मारलेही गेले. पुढे ह्या विभाजनामुळे [[काश्मीर]]चा प्रश्नही पुढे आला.

== स्वतंत्र भारत ==
स्वतंत्र भारत २६ जानेवारी १९५० रोजी प्रजासत्ताक झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Happy Republic Day 2018 : प्रजासत्ताक दिनानिमित्त गुगलचं हे विशेष डुडल पाहिलंत का?|दुवा=https://www.loksatta.com/trending-news/happy-republic-day-2018-google-doodle-celebrates-the-69th-republic-day-of-india-1622329/|संकेतस्थळ=www.loksatta.com|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८|भाषा=मराठी|दिनांक=२६ जानेवारी २०१८}}</ref> [[भारताची राज्यघटना]] तयार करण्यात [[बाबासाहेब आंबेडकर]] ह्यांचा मोलाचा वाटा होता. प्रजासत्ताक भारताचे पहिले पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]]<ref>{{स्रोत बातमी|title=जाणून घ्या आतापर्यंतच्या १४ पंतप्रधानांचे शिक्षण|दुवा=https://www.loksatta.com/trending-news/jawaharlal-nehru-to-narendra-modi-know-the-educational-qualifications-of-14-indian-prime-ministers-1539611/|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८|काम=लोकसत्ता|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०१७|भाषा=मराठी}}</ref> व पहिले राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Dr Rajendra Prasad: Remembering the Man, and the President|दुवा=https://www.thequint.com/news/india/dr-rajendra-prasad-remembering-the-man-and-the-president-death-anniversary|संकेतस्थळ=The Quint|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८|भाषा=इंग्लिश}}</ref> [[रवींद्रनाथ टागोर]] ह्यांनी लिहिलेले [[जन गण मन]] हे भारताचे राष्ट्रगीत<ref>{{स्रोत बातमी|title=107th year of Jana -Gana-Mana {{!}} The Arunachal Times|दुवा=https://arunachaltimes.in/index.php/2018/08/09/107th-year-of-jana-gana-mana/|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८|काम=arunachaltimes.in}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/india/10-interesting-things-regarding-independence-day-137002|title=15 ऑगस्ट : स्वातंत्र्यदिनाच्या दहा रंजक गोष्टी|last=|first=|date=|work=|access-date=९ ऑगस्ट २०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> तर [[बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय]] ह्यांनी लिहिलेले [[वन्दे मातरम्]] हे राष्ट्रीय गीत म्हणून ठरवले गेले.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=हिंदी|first1=टीम बीबीसी|title='वंदे मातरम' लिखने वाले बंकिमचंद्र को कितना जानते हैं आप|दुवा=https://www.bbc.com/hindi/india-44616443|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८|काम=BBC News हिंदी|दिनांक=२७ जून २०१८}}</ref>

== स्वातंत्र्य दिनाचा उत्सव ==
[[File:India independence day red fort 2007 panorama.jpg|thumb|लाल किलल्यावर स्वातंत्र्यदिन उत्सव]]
भारतात सर्व ठिकाणी स्वातंत्र्य दिनाची सार्वजनिक सुट्टी दिली जाते. सर्व शाळा, महाविद्यालये-कार्यालयांमध्ये ध्वजारोहण व ध्वजवंदन असते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/mumbai-news/independence-day/articleshow/53713432.cms|title=७०वा स्वातंत्र्य दिन अमाप उत्साहात साजरा|access-date=९ ऑगस्ट २०१९}}</ref> [[भारताचे पंतप्रधान]] हे दरवर्षी भाषण देतात.<ref>{{स्रोत बातमी|title=स्वतंत्रता दिवस: पीएम मोदी के 57 मिनट के भाषण में कश्मीर से लेकर महिलाओं का जिक्र, देखें वीडियो|दुवा=https://m.livehindustan.com/national/story-live-prime-minister-narendra-modi-s-speech-on-71st-independence-day-of-india-from-red-fort-delhi-1302321.html|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८|भाषा=हिंदी}}</ref> या दिवशी [[लाल किल्ला]] येथे भारताचे पंतप्रधान ध्वजारोहण करतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=cucvDAAAQBAJ&pg=PA114&dq=rajpath+parade+independence+day&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwiuyJDVpfXjAhXIX30KHfYwCOcQ6AEIJzAA#v=onepage&q=rajpath%20parade%20independence%20day&f=false|title=Milestones Social Science – 3 with Map Workbook|last=Khanna|first=Savita|publisher=Vikas Publishing House|isbn=9789325967472|language=en}}</ref>
त्यादिवशी बहुतांश रेडिओ केंद्रावर तसेच दूरदर्शनवर देशभक्तिपर गाणी, कार्यक्रम, चित्रपट लागतात.

==अमृत महोत्सव==
भारतीय स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव २०२१ साली देशभरात साजरा होत आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/national/pm-narendra-modi-to-address-nation-from-red-fort-on-75th-independence-day-mhkp-592239.html|title=Independence Day: आज 75 वा स्वातंत्र्यदिन; लाल किल्ल्यावरुन देशाला संबोधित करणार पंतप्रधान|website=News18 Lokmat|language=lk|access-date=2021-08-15}}</ref> या दिवसाचे विशेष औचित्य साधून देशभरात विविध सामाजिक, ऐतिहासिक उपक्रम राबविण्यात येत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/image-story/india-gears-up-for-75th-independence-day-celebration-pvk99|title=स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव! 15 ऑगस्टच्या सोहळ्याची जय्यत तयारी|website=eSakal - Marathi Newspaper|language=mr-IN|access-date=2021-08-14}}</ref>

==संबंधित पुस्तके==
* ते पंधरा दिवस.. : १ ऑगस्ट १९४७ ते १५ ऑगस्ट १९४७ या, भारताचे भवितव्य ठरविणाऱ्या पंधरा दिवसांची गाथा (लेखक - प्रशांत पोळ)

== हे सुद्धा पहा ==
* [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा]]
* [[१५ ऑगस्ट १९४७]]
* [[भारत छोडो आंदोलन]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील सार्वजनिक सुट्ट्या]]
[[वर्ग:भारतातील सार्वजनिक सुट्ट्या]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा]]

स्वातंत्र्य दिन (भारत) - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात