ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T08:51:47Z

नवीन पृष्ठ

'''हंसा जीवराज मेहता''' (३ जुलै १८९७ - ४ एप्रिल १९९५) या एक सामाजिक कार्यकर्त्या, शिक्षिका, स्वातंत्र्य कार्यकर्त्या, स्त्रीवादी आणि लेखिका होत्या. [[भारतीय राज्यघटना|भारतीय राज्यघटनेचा]] मसुदा तयार करणाऱ्या [[भारतीय संविधान सभा|संविधान सभेचा]] भाग असलेल्या १५ महिलांमध्ये त्या एक होत्या.<ref name=":02">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/world/america/sara-remembers-hans-mehtas-contribution/articleshow/66984941.cms|title=संयुक्त राष्ट्र ने महान भारतीय समाज सुधारक और शिक्षाविद् हंसा मेहता के योगदान को याद किया|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2022-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/gender/hansa-jivraj-mehta-freedom-fighter-reformer-india-has-a-lot-to-thank-her-for-5034322/|title=Hansa Jivraj Mehta: Freedom fighter, reformer; India has a lot to thank her for|date=2018-01-24|website=The Indian Express|language=en|access-date=2022-03-24}}</ref><ref name=":12">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/un-chief-honours-indian-reformer-hansa-mehtas-role-in-shaping-universal-declaration-of-human-rights/amp_articleshow/66983960.cms|title=UN Chief honours Indian reformer Hansa Mehta's role in shaping Universal Declaration of Human Rights - The Economic Times|website=m.economictimes.com|access-date=2022-03-24}}</ref>{{माहितीचौकट व्यक्ती|चौकट_रुंदी=|मूळ_गाव=|निव्वळ_मालमत्ता=|उंची=|वजन=|ख्याती=भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य|पदवी_हुद्दा=|कार्यकाळ=|पूर्ववर्ती=|परवर्ती=|राजकीय_पक्ष=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]|विरोधक=|पगार=|संचालकमंडळ=|जोडीदार=जीवराज नारायण मेहता|अपत्ये=|वडील=मनूभाई मेहता|आई=|नातेवाईक=|पुरस्कार=|स्वाक्षरी=|स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय=|संकेतस्थळ=|तळटिपा=|धर्म=हिंदू|प्रसिद्ध_कामे=|चिरविश्रांतिस्थान=|मालक=|चित्र=|चित्र_आकारमान=|चित्रशीर्षक=|चित्रशीर्षक_पर्याय=|जन्मनाव=हंसा मेहता|जन्म_दिनांक=३ जुलै १८९७|जन्म_स्थान=बडोदा संस्थान, ब्रिटिश भारत|मृत्यू_दिनांक=४ एप्रिल १९९५|मृत्यू_स्थान=|मृत्यू_कारण=|नाव=हंसा जीवराज मेहता|कलेवर_सापडलेले_स्थान=|चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश=|निवासस्थान=|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|टोपणनावे=|वांशिकत्व=|नागरिकत्व=|शिक्षण=|प्रशिक्षणसंस्था=|पेशा=* राजकारणी
* सामाजिक कार्य|कारकीर्द_काळ=|संकीर्ण=}}

== जीवन ==
हंसा मेहता यांचा जन्म 3 जुलै 1897 रोजी एका [[ब्राह्मण]] कुटुंबात झाला. त्या [[बडोदा]] राज्यातील दिवाण मनुभाई मेहता यांच्या कन्या आणि करण घेलो या पहिल्या [[गुजराती]] कादंबरीचे लेखक नंदशंकर मेहता यांच्या नात होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://hmlibrary.ac.in/resources/news?view=14|title=News|website=hmlibrary.ac.in|access-date=2022-03-24}}</ref>

1918 मध्ये त्यांनी तत्त्वज्ञानाची पदवी घेतली. त्यांनी पत्रकारिता आणि समाजशास्त्राचा अभ्यास [[इंग्लंड|इंग्लंडमध्ये]] केला. 1918 मध्ये, त्यांनी [[सरोजिनी नायडू]] आणि नंतर 1922 मध्ये [[महात्मा गांधी]] यांची भेट घेतली. गुजरातचे पहिले [[मुख्यमंत्री]] असलेले प्रख्यात चिकित्सक आणि प्रशासक [[जीवराज नारायण मेहता]] यांच्याशी तिचा विवाह झाला होता.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/amp/education-today/gk-current-affairs/story/women-s-day-the-only-15-women-who-contributed-to-making-the-indian-constitution-1653496-2020-03-07|title=15 women who contributed in making the Indian Constitution|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-24}}</ref>

== कारकीर्द ==
हंसा मेहता यांनी विदेशी कपडे आणि मद्य विकणाऱ्या दुकानांची पिकेटिंग आयोजित केली आणि महात्मा गांधींच्या सल्ल्यानुसार इतर [[भारतीय स्वातंत्र्य चळवळ|स्वातंत्र्य चळवळींमध्ये]] भाग घेतला. 1932 मध्ये त्यांना ब्रिटिशांनी अटक करून तुरुंगात पतीसह पाठवले होते. नंतर मुंबई विधानपरिषदेवर त्यांची निवड झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://feminisminindia.com/2018/05/30/hansa-mehta-gender-parity-education/|title=Hansa Mehta: Reformer In Gender Justice And Education {{!}} #IndianWomenInHistory|last=Chaudhary|first=Nidhi|last2=Chaudhary|first2=Nidhi|date=2018-05-29|website=Feminism In India|language=en-GB|access-date=2022-03-24}}</ref><ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/un-chief-honours-indian-reformer-hansa-mehtas-role-in-shaping-universal-declaration-of-human-rights/amp_articleshow/66983960.cms|title=UN Chief honours Indian reformer Hansa Mehta's role in shaping Universal Declaration of Human Rights - The Economic Times|website=m.economictimes.com|access-date=2022-03-24}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/world/america/sara-remembers-hans-mehtas-contribution/articleshow/66984941.cms|title=संयुक्त राष्ट्र ने महान भारतीय समाज सुधारक और शिक्षाविद् हंसा मेहता के योगदान को याद किया|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2022-03-24}}</ref>

स्वातंत्र्यानंतर, भारतीय राज्यघटनेचा मसुदा तयार करणाऱ्या संविधान सभेचा भाग असलेल्या 15 महिलांमध्ये त्या होत्या. त्या सल्लागार समिती आणि मूलभूत हक्कांच्या उपसमितीच्या सदस्य होत्या. त्यांनी भारतातील महिलांसाठी समानता आणि न्यायासाठी वकिली केली.

1926 मध्ये बॉम्बे स्कूल कमिटीवर निवडून आल्या आणि 1945-46 मध्ये अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या अध्यक्षा झाल्या. [[हैदराबाद]] येथे झालेल्या अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या अधिवेशनात त्यांनी अध्यक्षीय भाषणात महिला हक्कांची सनद मांडली. 1945 ते 1960 पर्यंत भारतात विविध पदे भूषवली - SNDT महिला विद्यापीठाच्या कुलगुरू, अखिल भारतीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या सदस्या, भारतीय आंतर विद्यापीठ मंडळाचे अध्यक्ष आणि महाराजा सयाजीराव विद्यापीठ बडोदाचे कुलगुरू.<ref name=":2" />

1946 मध्ये महिलांच्या स्थितीवरील आण्विक उप-समितीमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले. 1947-48 मध्ये UN मानवाधिकार आयोगावरील भारतीय प्रतिनिधी म्हणून, तिने "सर्व पुरुषांकडून मानवाधिकारांच्या सार्वत्रिक घोषणापत्राची भाषा बदलण्याची जबाबदारी पार पाडली. लिंग समानतेची गरज अधोरेखित करून "सर्व मानवांसाठी" समान निर्माण केले आहे." हंसा नंतर 1950 मध्ये [[संयुक्त राष्ट्रे|युनायटेड नेशन्सच्या]] मानवाधिकार आयोगाच्या उपाध्यक्ष बनल्या. त्या युनेस्कोच्या कार्यकारी मंडळाच्या सदस्या देखील होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://historyofvadodara.in/hansa-mehta/|title=Hansa Mehta|last=HoVB|date=2016-01-14|website=History of Vadodara - Baroda|language=en-US|access-date=2022-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindusthansamachar.in/Encyc/2021/8/10/Article-Hansa-Mehta-Independence-Day-Spl.php|title=हंसा मेहता: महिला अधिकारों के प्रति सजग नेत्री|website=www.hindusthansamachar.in|language=en|access-date=2022-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/india/pm-narendra-modi-moved-nation-to-women-led-development-says-un-representative-ts-tirumurti-2348835.html/amp|title=PM Narendra Modi moved nation to women-led development, says UN Representative TS Tirumurti|website=zeenews.india.com|access-date=2022-03-24}}</ref>

== संदर्भ ==

[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]
[[वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय लेखिका]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]

हंसा मेहता - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात