१३:१४, १ मे २०२२ वर ImportMaster

2022-05-01T13:14:38Z

नवीन पृष्ठ

[[File:Hanuman Jayanti 4.jpg|thumb|हनुमान जयंती]]

'''हनुमान जयंती''' म्हणजे हिंदू देवता हनुमान यांचा जन्मदिवस होय. [[चैत्र]] महिन्यातील [[पौर्णिमा]] तिथीच्या दिवशी सूर्योदयाच्या वेळी [[हनुमान]] जयंती साजरी केली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/hanuman-jayanti-2021-date-when-is-hanuman-jayanti-time-and-significance-here-2421876|title=Hanuman Jayanti 2021: Date, Time, Significance Of Hanuman Jayanti Here|website=NDTV.com|access-date=2021-04-26}}</ref> या दिवशी हनुमानाच्या देवळात सूर्योदयाच्या आधीपासून [[षोडशोपचार पूजा|षोडशोपचार पूजेला]] तसेच कीर्तनाला प्रारंभ करतात. सूर्योदयाला हनुमानाचा जन्म होतो अशी कथा आहे, त्यानुसार [[कीर्तन]] संपते आणि सर्वांना [[प्रसाद]] वाटला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/festivals-events/hanuman-jayanti-2021-date-time-why-hindus-celebrate-hanuman-janmotsav-in-india-know-significance-importance-4479812/|title=Hanuman Jayanti 2021 Date, Time: Why Hindus Celebrate Hanuman Janmotsav in India? Know Significance, Importance|last=Staff|first=India com Lifestyle|date=2021-03-09|website=India News, Breaking News {{!}} India.com|language=en|access-date=2021-04-26}}</ref> हनुमान यांचा जन्म नाशिक जिल्ह्यातील अंजिनेरी येथे झाला.

==जन्मकथा==
वानर गणांचा मुख्य [[केसरी]] आणि त्याची पत्नी [[अंजनी]] यांचा हनुमान हा पुत्र आहे अशी हिंदू धर्मातील प्रचलित धारणा आहे. हनुमान हा श्रीरामांचा निससीम भक्त असल्याच्या कथा [[रामायण|वाल्मिकी रामायणात]] आढळतात. भारतात रामकथा प्रसिद्ध असून हनुमानाची भक्ती ही सुद्धा प्रसिद्ध पावलेली आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=KCXQN0qoAe0C&newbks=0&printsec=frontcover&dq=hanuman+in+valmiki+ramayana&hl=en|title=Hanumān in the Rāmāyaṇa of Vālmīki and the Rāmacaritamānasa of Tulasī Dāsa|last=Ludvik|first=Catherine|date=1994|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-1122-5|language=en}}</ref>

==पूजा पद्धती==
[[महाराष्ट्र]] राज्यात सामान्यपणे शनिवार, तर उर्वरित भारतात [[शनिवार]] आणि [[मंगळवार]] हे मारुतीच्या पूजेचे वार मानले जातात. या दिवशी मारुतीला [[शेंदूर]], [[तेल]] तसेच [[रुई|रुईची फुले]] आणि पाने अर्पण करण्याची प्रथा आहे. मारुतीला [[नारळ]] फोडण्याची रुढीही पूर्वापार चालत आलेली आहे. उत्तर भारतात सुद्धा हनुमानाची उपासना प्रसिद्ध आहे. तुलसीदास विरचित हनुमान चालिसा उत्तर भारतात विशेष लोकप्रिय आहे.

समर्थ [[रामदास स्वामी]] यांनी महाराष्ट्रात १७ व्या शतकात स्वराज्य स्थापनेसाठी हनुमानाची उपासना महाराष्ट्रात पोहोचविली. त्यासाठी ११ विविध ठिकाणी मारुतीची मंदिरे स्थापन केली आणि बलाच्या उपासनेचे महत्व प्रस्थापित केले. रामदास स्वामी यांनी रचलेले भीमरूपी महारुद्रा हे [[मारुती स्तोत्र]] महाराष्ट्रात उपासनेचे मुख्य स्तोत्र मानले जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=UxY6AAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5+%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4+%E0%A5%A7%E0%A5%A7+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A5%80&q=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5+%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4+%E0%A5%A7%E0%A5%A7+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A5%80&hl=en|title=Śrīsamartha caritra|last=Āḷatekara|first=Sadāśiva Khaṇḍo|date=1974|publisher=Konṭinenṭala Prakāśana|language=mr}}</ref>

==चित्रदालन==

=== भारतात असलेल्या हनुमानाच्या विविध मूर्ती ===
<gallery>
चित्र:Hanuman statue found in gudiwada.jpg|गुडीवाड, आंध्र प्रदेश
चित्र:Hanuman statue 2.JPG|मैलम्पावली
चित्र:Hanuman statue in Halebid.jpg|हळ्ळेबीड
चित्र:Lord Hanuman statue.jpg
चित्र:Hanuman statue, Gwalior district, MP, India.jpg|ग्वालियर, म.प्र.
चित्र:Hanuman statue 2.jpg|बुलढाणा
चित्र:Hanuman Statue 1.JPG|बंगलोर
चित्र:Hanuman Statue of Damanjodi.jpg|दमणजोडी
चित्र:Hanuman Statue at Abbirajupalem.jpg|अब्बिरजुपालेम
चित्र:Hanuman Statue in Jakhoo Temple.jpg|झाकू मंदिर
चित्र:Hanuman Statue In Haladiagada Kendrapada.JPG|हल्दियागड
चित्र:Lord Hanuman statue Tagarapuvalasa Visakhapatnam.jpg|विशाखपट्टनम्
चित्र:Hanuman statue at chhatarpur.jpg|छत्तरपूर
चित्र:Hanuman statue sukhanand Neemuch.jpg|नीमच, म.प्र.
चित्र:Huge hanuman statue-girisola orissa state.JPG|गिरिसोला, ओडिशा
चित्र:Hanuman at Nrisinghanath.JPG|नृसिंहनाथ
[[चित्र:105 Feet Hanuman Statue at Nandura.jpg|right|thumb|200px|[[नांदुरा]] येथील १०५ फुट उंच हनुमान मूर्ती]]
चित्र:Hanuman-vijayawada-paritala.jpg|परिताला,विजयवाडा, आंध्र प्रदेश
</gallery>

=== भारताबाहेर असलेल्या हनुमानाच्या विविध मूर्ती ===
<gallery>
चित्र:Batu caves hanuman statue malaysia.jpg|मलेशिया
चित्र:TnT Hanuman Statue 1.jpg|त्रिनिदाद
चित्र:Hanuman statue, Hanumandhoka at Basantapur Durbar Square, Kathmandu 2013.jpg|काठमांडू, नेपाळ
चित्र:Hanuman's statue (12653448125).jpg|काठमांडू, नेपाळ

</gallery>

==हे ही पहा==
[[चैत्र पौर्णिमा]]

[https://www.getmarathi.com/2022/04/hanuman-jayanti-2022.html हनुमान जयंती]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:हिंदू देवता]]

हनुमान जयंती - आवृत्ती इतिहास

१३:१४, १ मे २०२२ वर ImportMaster