https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%B9%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0हबीब तन्वीर - आवृत्ती इतिहास2026-08-24T23:00:36Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0&diff=8854&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T17:55:18Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>{{विकिडेटा माहितीचौकट}} <br />
'''हबीब तन्वीर''' (१ सप्टेंबर १९२३ &nbsp; - ८ जून २००९) एक सर्वाधिक लोकप्रिय हिंदी व [[उर्दू भाषा|उर्दू]] नाटककार, नाट्य दिग्दर्शक, कवी आणि अभिनेता होते. ''आग्रा बाजार'' (१९५४) आणि ''चरणदास चोर'' (१९७५) अशा नाटकांचे ते लेखक होते. १९५९मध्ये [[भोपाळ]] येथे त्यांनी स्थापन केलेल्या नया थिएटर या नाटक मंडळीमध्ये [[छत्तीसगढ|छत्तीसगढ़ी]] आदिवासींबरोबर काम केल्याबद्दल ते ओळखले जात असत. <br />
<br />
आपल्या हयातीत त्यांनी १९६९ मध्ये [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]], १९७९ मध्ये जवाहरलाल नेहरू फेलोशिप, १९८३ मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार]], १९९० मध्ये [[कालिदास सन्मान पुरस्कार]], १९९६ मध्ये [[संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] आणि २००२ मध्ये [[पद्मभूषण पुरस्कार]] यासह अनेक राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार जिंकले.<ref name="Padma Awards">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 November 2014}}</ref> त्याशिवाय त्यांना भारतीय संसदेच्या, [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] सदस्य होण्यासाठी (१९७२-१९७८) उमेदवारी देण्यात आली होती. <br />
<br />
== चरित्र ==<br />
त्यांचा जन्म छत्तीसगड (पूर्वीचा मध्य प्रदेश)मधील [[रायपूर|रायपूरमध्ये]] हाफिज अहमद खान यांच्या घरात झाला. ते मुळचे [[पेशावर|पेशावरचे]] रहिवासी होते. <br />
<br />
त्यांनी रायपूरच्या लॉरी म्युनिसिपल हायस्कूलमधून मॅट्रिक उत्तीर्ण केले आणि नंतर १९४४ मध्ये [[नागपूर|नागपूरच्या]] मॉरिस कॉलेजमधून बी.ए. त्यानंतर त्यांनी [[अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठ|अलीगड मुस्लिम विद्यापीठात]] एमएचे एक वर्ष शिक्षण घेतले. <br />
<br />
आयुष्याच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी ''तखल्लुज'' या टोपणनावाचा उपयोग करून कविता लिहिण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर लवकरच त्याने त्याचे खरे नाव हबीब तन्वीर वापरण्यास सुरुवात केली. <br />
<br />
== नाटके ==<br />
<br />
* ''आग्रा बाजार'' <br />
* ''उत्तर राम चरित्र'' (१९७७)<br />
* ''एक औरत हायपाथिया भी थी'' (१९८०) <br />
* ''कार्तूस'' <br />
* ''कामदेव का अपना बसंत ऋतू का सपना'' (१९९३) <br />
* ''गाव के नॉन ससुराल, मोर नॉन दमंद'' (१९७३) <br />
* ''चरणदास चोर'' (१९७५) <br />
* ''जहरेली हवा'' (२००२) <br />
* जिस लाहौर नई देख्या ... <br />
* ''पोंगा पंडित'' (१९६०) <ref>[http://www.business-standard.com/india/news/nilanjana-s-roy-habib-tanvirs-%3Ci%3Eaadmi-nama%3Ci%3E/360436/ Habib Tanvir's Aadmi Nama] [[Business Standard]], 9 June 2009.</ref> <br />
* ''बहादूर कलरिन'' (१९७८) <br />
* ''ब्रोकन ब्रिज'' (१९९५)<br />
* ''मिट्टी की गाडी'' (१९५८) <br />
* ''राज रक्त'' (२००६) <br />
* ''लाला शोहरत राय'' (१९५४) <br />
* ''शतरंज के मोहरे'' (१९५४)<br />
<br />
== फिल्मोग्राफी/भूमिकेचे नाव ==<br />
* ''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]'' (१९८२) - भारतीय बॅरिस्टर <br />
* ''चरणदास चोर'' (१९७५) (गीत आणि संहीहिता) <br />
* ''ज्वलंत सत्र'' (१९९३) - राजा साहिब <br />
* ''पाऊल पथ'' (१९५३) <br />
* ''[[प्रहार (चित्रपट)|प्रहार]]'' (१९९१) - जो डिसूझा, पीटर डिसोझाचे पिता <br />
* ''[[ब्लॅक ॲन्ड वाईट (२००८ हिंदी चित्रपट)|ब्लॅक ॲन्ड व्हाईट]]'' (२००८) <ref>[https://movies.nytimes.com/person/1222891/Habib-Tanveer Habib Tanveer] ''[[न्यू यॉर्क टाइम्स]]''.</ref> - काझी साब भूमिकेचे नाव)<br />
* ''मंगल पांडे: द राइझिंग'' (२००५) - बहादूर शाह जफर<br />
* ''मॅन-ईटर्स ऑफ कुमाऊं'' (१९८६) (टीव्ही) - बहादूर <br />
* ''ये वो मंजिल तो नहीं'' (१९८७) - अख्तर बेग <br />
* ''राही'' (१९५२) - रामू <br />
* ''सरदार'' (१९९३) <br />
* ''स्टेईंग ऑन'' (१९८०) (टीव्ही) - डा. मित्रा <br />
* ''[[हीरो हीरालाल (हिंदी चित्रपट)|हिरो हिरालाल]]'' (१९८८)<br />
<br />
== संदर्भ ==<br />
{{संदर्भयादी}}<br />
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]<br />
[[वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू]]<br />
[[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म]]<br />
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]<br />
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]<br />
[[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]]<br />
[[वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते]]</div>ImportMaster