https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%8F%E0%A4%B2.%E0%A4%8F%E0%A4%A8.हरदास एल.एन. - आवृत्ती इतिहास2026-08-27T15:22:25Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%8F%E0%A4%B2.%E0%A4%8F%E0%A4%A8.&diff=5218&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T08:09:39Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>[[चित्र:Babu_hardas.jpg|इवलेसे]]<br />
<br />
'''हरदास लक्ष्मणराव नगराळे''' उपाख्य '''बाबू हरदास''' (६ जानेवारी १९०४ - १२ जानेवारी १९३९) हे स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील एक [[दलित]] पुढारी, राजकारणी व [[समाजसुधारक]] होते. [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे]] कट्टर अनुयायी असलेल्या बाबू हरदास यांना ''[[जय भीम]]'' या अभिवादानाचे जनक मानले जाते. ते कामगारांचे नेते म्हणूनही प्रसिद्ध होते. ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी स्थापन केलेल्या [[स्वतंत्र मजूर पक्ष|स्वतंत्र मजूर पक्षाचे]] मध्य प्रांताचे सरचिटणीस होते.<ref>दीक्षित बाबुराव आवळे (१९९८) ''नागवंशीय आंबेडकरी चळवळीत महारांचे योगदान.'' नागपूर: एस. के. पब्लिकेशन, पृष्ट ७९-८०.</ref><ref>संजय पासवान (२००२); [http://books.google.co.in/books?id=_DMUdof3ZQMC&lpg=PA255&dq=Babu%20hardas&pg=PA253#v=onepage&q=&f=false एन्सायक्लोपीडिया ऑफ दलित्स इन इंडिया]; खंड ४; ज्ञान पब्लिशिंग हाऊस; पृ. २५३-२५५</ref><ref>वसंत मून (२००१); [http://books.google.co.in/books?id=VEnLYnUJP1wC&lpg=PR1&pg=PR1#v=onepage&q&f=false ग्रोईंग अप अनटचेबल्स इन इंडिया]; रोव्हमन ॲन्ड लिटिलफील्ड</ref><br />
<br />
==जीवन==<br />
बाबू हरदास यांचा जन्म नागपूरमधील [[कामठी]] येथे [[जानेवारी ६]], [[इ.स. १९०४|१९०४]] रोजी एका महार कुटुंबात झाला.<ref name="paswan253">पासवान (२००२) पृ. २५३</ref> त्यांचे वडील लक्ष्मणराव नगराळे हे रेल्वे खात्यात कारकून होते. बाबू हरदास यांची मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण [[नागपूर]] येथील पटवर्धन विद्यालयात झाले. त्यांनी नागपूर येथे [[आर्य समाज | आर्य समाजाच्या]] स्वामी ब्रह्मानंद यांच्याकडून संस्कृतचाही अभ्यास केला.<ref name="paswan253"/><br />
<br />
त्या काळच्या प्रथांनुसार, वयाच्या सोळाव्या वर्षी, १९२० मध्ये बाबू हरदास यांचा विवाह साहूबाई यांच्याबरोबर झाला. बाबू हरदासांचे आयुष्य त्यांच्या समाजबांधवांमध्ये जागृती करण्याच्या कार्यामुळे बरेच धावपळीत गेले. वयाच्या ३५ व्या वर्षी त्यांना क्षयरोगाने बाधले व त्यातच [[जानेवारी १२]], [[इ.स. १९३९|१९३९]] रोजी त्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="paswan255">पासवान (२००२) पृ. २५५</ref><ref>मून (२००१) पृ. ५०</ref><br />
<br />
== हे सुद्धा पहा ==<br />
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]]<br />
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]]<br />
* [[जय भीम]]<br />
==संदर्भ==<br />
{{संदर्भयादी}}<br />
<br />
{{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:हरदास, एल.एन.}}<br />
[[वर्ग:समाजसुधारक]]<br />
[[वर्ग:मराठी व्यक्ती]]<br />
[[वर्ग:दलित व्यक्ती]]<br />
[[वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म]]<br />
[[वर्ग:इ.स. १९३९ मधील मृत्यू]]<br />
[[वर्ग:आंबेडकरवादी]]<br />
[[वर्ग:मराठी समाजसेवक]]<br />
[[वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे सहयोगी]]</div>ImportMaster