https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8हिंदू कालमापन - आवृत्ती इतिहास2026-08-25T16:18:25Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8&diff=6310&oldid=prev१६:०६, १ मे २०२२ वर ImportMaster2022-05-01T16:06:04Z<p></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>{{विस्तार}}<br />
<br />
हिंदू कालमापनात कालगणना करण्याची नऊ माने सांगितली गेली आहेत.<br />
* ब्राह्म- ब्रह्मदेवाच्या आयुष्यावरून<br />
* दिव्य - देवांच्या वर्षादि मानावरून (देवांचे एक अहोरात्र = १ सौरवर्ष व ३६० अहोरात्र = १ दिव्य वर्ष)<br />
* पित्र्य -<br />
* प्राजापत्य -मन्वंतरगणनेवरून<br />
* बार्हस्पत्य - [[गुरू]] या ग्रहाच्या राशीसंक्रमण कालावरून<br />
* सौर - [[सूर्य|सूर्याच्या]] परिभ्रमणकालावरून<br />
* सावन - एका सूर्योदयापासून दुसऱ्या सूर्योदयापर्यंत एक दिवस मोजून त्याप्रमाणे<br />
* चांद्र - चंद्रभ्रमण, [[तिथी]] इत्यादींवरून<br />
* आर्क्ष - [[नक्षत्रे]], [[तारका]] इत्यादींवरून<br />
<br />
यापैकी मनुष्यास उपयुक्त अशी चार माने आहेत- <br />
* सावन<br />
* सौर<br />
* चांद्र<br />
* नाक्षत्र<br />
[[सौरवर्ष]] [[सौरमास]] [[चांद्रमास]] इत्यादींवरून ही कालगणना होते.<br />
<br />
==युगे==<br />
४,३२,००० या संख्येस ४,३,२,१ या संख्यांनी [[गुणाकार|गुणले]] असता क्रमाने येणाऱ्या संख्येइतक्या [[सौरवर्ष|सौरवर्षांची]] [[कृत युग]](१७२८००० सौरवर्षे), [[त्रेता युग]](१२९६००० सौरवर्षे), [[द्वापर युग]](८६४००० सौरवर्षे), व शेवटी [[कलि युग]](४३२००० सौरवर्षे) अशी चार प्रकारची युगे होतात. <br />
<br />
या उपरोल्लेखित युगांची एकत्र [[बेरीज]] केली असता येणाऱ्या संख्येच्या सौरवर्षांएवढे '[[महायुग]]' असते.<br />
<br />
==मन्वंतर गणना==<br />
या प्रकारे ७१ महायुगे झाल्यावर एक [[मन्वंतर]] होते.<br />
<br />
==कल्प गणना==<br />
४,३२,००,००,००० सौर वर्षांचे एक कल्प होते. हे १००० महायुगांबरोबर आहे.<br />
<br />
==ब्रह्मदेवाचा दिवस==<br />
ब्रह्मदेवाच्या अहोरात्र मध्ये ८,६४,००,००,००० इतकी सौरवर्षे होतात. ब्रह्मदेवाचे एकूण आयुष्य १०० वर्षे इतके कल्पिलेले आहे. या कालास 'महाकल्प' म्हणतात. त्यानुसार ब्रह्मदेवाचे एकूण आयुष्य ३१,१०,४०,००,००,००,००० इतकी सौरवर्षे आहे.{{संदर्भ हवा}}<br />
<br />
==कलि युगातील शककर्ते==<br />
वर्तमान कलियुगाचा प्रारंभ १७ फेब्रुवारी इसवी सनापूर्वी ३१०२ या रोजी झाला असे समजतात.{{संदर्भ हवा}}त्यानुसार त्याच्या प्रारंभापासून ३०४४ वर्षे [[युधिष्ठिर शक]],त्यानंतर १३५ वर्षे उज्जयनीतील [[विक्रमाचा शक]], नंतर, पैठणच्या राजाचा [[शालिवाहन शक]] वगैरे.<br />
<br />
पहा : [[संवत्सर]]<br />
<br />
{{विस्तार}}<br />
<br />
{{हिंदू कालमापन}}<br />
[[वर्ग:हिंदू कालमापन]]<br />
[[वर्ग:भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका]]<br />
[[वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका]]<br />
[[वर्ग:हिंदू पंचांग]]<br />
[[वर्ग:ज्योतिष]]<br />
[[वर्ग:हिंदू धर्म]]</div>ImportMaster