ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T18:55:05Z

नवीन पृष्ठ

[[चित्र:Helen at Kallista Spa opening.jpg|इवलेसे|हेलन]]
{{माहितीचौकट अभिनेता
| पार्श्वभूमी_रंग =
| नाव = '''हेलन'''
| पूर्ण_नाव = '''हेलन जैराग खान''' (हेलन रिचर्डसन)
| जन्म_दिनांक = [[ऑक्टोबर २१]], [[इ.स. १९३९]]
| जन्म_स्थान = [[म्यानमार|बर्मा]]
| मृत्यू_दिनांक =
| मृत्यू_स्थान =
| इतर_नावे =
| कार्यक्षेत्र = बॉलीवुड मुंबई चित्रपटसृष्टी
| राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय लोक|भारतीय]] [[चित्र:Flag of India.svg|18px]]
| भाषा = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| कारकीर्द_काळ = [[इ.स. १९५१]] - चालू
| प्रमुख_नाटके =
| प्रमुख_चित्रपट = हावरा ब्रिज [[शोले]] कारवाँ डॉन पगला कहीं का लहु के दो रंग
| प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम =
| पुरस्कार = [[पद्मश्री]]
| वडील_नाव =
| आई_नाव =
| पती_नाव = प्रेम नारायण अरोरा (लग्न,१९५७; घटस्फोट,१९७४)
सलिम खान (लग्न,१९८१)
| पत्‍नी_नाव =
| अपत्ये =
| संकेतस्थळ =
| तळटिपा =
}}

'''हेलन अॅन रिचर्डसन खान''' (हेलन अॅन रिचर्डसन म्हणून जन्म; २१ नोव्हेंबर १९३८), '''हेलन''' या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या, भारतीय [[अभिनेत्री]] आणि नृत्यांगना आहेत. त्यांनी ७००हून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=Ng_vVIcq5yQC|title=Helen: The Life and Times of an H-bomb|last=Pinto|first=Jerry|date=2006|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-303124-6|language=en}}</ref> त्या [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटसृष्टीत]] एक उत्कृष्ट कलाकार आहेत. सत्तर वर्षांच्या कारकिर्दीत त्यांना सहाय्यक, पात्र भूमिका आणि पाहुण्या भूमिकांसाठी ओळखले जाते.

हेलन यांना दोन [[फिल्मफेअर पुरस्कार]] मिळाले आहेत, आणि त्यांना अनेकदा त्यांच्या काळातील सर्वात लोकप्रिय नॉच डान्सर म्हटले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-02-03/news-interviews/27281535_1_cinema-special-appearance-shamita-shetty|title=toi|url-status=live}}</ref> 2009 मध्ये, हेलन यांना [[भारत सरकार|भारत सरकारकडून]] [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्रीने]] सन्मानित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/helen-ash-akshay-named-for-padma-shri/story-Sqi8cvlkTKRBriP85wt4QL.html|title=Helen, Ash, Akshay named for Padma Shri|date=2009-01-26|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-01-10}}</ref> चार चित्रपट आणि एका पुस्तकासाठी त्या प्रेरणा आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?230972|title=ol|url-status=live}}</ref>

== बालपण व पार्श्वभूमी ==

[[भारत|भारतीय]] दांपत्याच्या पोटी बर्मामध्ये जन्मलेल्या हेलनला रॉजर नावाचा एक भाऊ व जेनिफर नावाची एक बहीण आहे. दुसऱ्या जागतिक महायुद्धादरम्यान तिच्या वडिलांचे निधन झाले. सन १९४३ मध्ये त्यांचे कुटुंब [[मुंबई|मुंबईस]] स्थलांतरित झाले. तिची आई परिचारिकेचे काम करीत होती. आईच्या तुटपुंज्या पगारात भागत नसल्यामुळे हेलनला नाईलाजाने शाळा बंद करून कुटुंबासाठी अर्थार्जन करणे भाग पडले.<ref>[http://www.santabanta.com/cinema.asp?pid=18638 हेलनचे मनोगत]</ref>

== कारकीर्द ==
[[चित्र:Helen from Filmfare Magazine, 1969.jpg|इवलेसे|१९६९ मधील फोटो]]
कुक्कू नावाची एक अभिनेत्री हेलनच्या कुटुंबाची मैत्रीण होती; तिच्यामुळे हेलनचे चित्रपटाच्या प्रांतात पदार्पण झाले. तिने हेलनला ''शबिस्तान'' व ''आवारा'' या चित्रपटात [[इ.स. १९५१]] मध्ये, समूहनृत्यात एक काम मिळवून दिले. पुढे हेलनला अनेक भूमिका मिळाल्या. ''अलिफ लैला'' (१९५२), ''हूर-ई-अरब"(१९५३) इत्यादी चित्रपटांमध्ये हेलनला एकल नृत्याचे काम मिळाले. ''बारिश'' या हिंदी चित्रपटातही तिला एक नृत्य मिळाले.
[[इ.स. १९५८]]मध्ये तिने ''मेरा नाम चिं चिं चु'' या ''हावरा ब्रिज'' मधील [[गीता दत्त]]ने गायलेल्या गाण्यावर एक नृत्य केले. हेलनच्या सुरुवातीच्या कारकिर्दीत गीता दत्तने तिच्यासाठी अनेक गीते गायली.<ref>[http://www.hamaraforums.com/index.php?showtopic=68138 हेलनसाठी गीता दत्तची गाणी]</ref> [[इ.स.चे १९६० चे दशक|इ.स.१९६० च्या दशकात]] व [[इ.स.चे १९७० चे दशक|१९७० च्या दशकाच्या]] सुरुवातीस [[आशा भोसले]]ने यांनीदेखील तिच्यासाठी अनेक गीते गायली.
[[इ.स. १९६५]]मध्ये ''गुमनाम'' या चित्रपटातील भूमिकेसाठी हेलनला [[फिल्मफेअर]] पुरस्कार देण्यात आला. ''पगला कहीं का'' या चित्रपटात(१९७०) हेलनने अप्रतिम अभिनय केला आहे.
सलिम खान या लेखकाने तिला ''ईमान धरम'', ''डॉन'', ''दोस्ताना'' व ''शोले''सारख्या चित्रपटांमध्ये काम मिळवून दिले. ''लहु के दो रंग'' या चित्रपटातील अभिनयासाठी तिला फिल्मफेअरचा ''सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार'' मिळाला.
अनेक वर्षापूर्वी हेलनने चित्रपट-निवृत्ती पत्करली, पण अनेक चित्रपटांत सन १९९९ व २००० मध्ये तिने पाहुण्या कलाकाराची भूमिका केली. ''मोहब्बतें'' या चित्रपटात तिने एका मुलींच्या शाळेच्या मुख्याध्यापिकेची भूमिका केली. या चित्रपटाच्या कथानकात मुख्याध्यापिकेला नृत्याच्या रंगमंचावर खेचले जाते व ती सर्वांना आपल्या नृत्याने अचंबित करते. ''हम दिल दे चुके सनम'' या चित्रपटात तिने विशेष पाहुणी कलाकार म्हणून सलमान खानच्या आईची भूमिका केली. तिला [[इ.स. २००९]]मध्ये [[पद्मश्री]] पुरस्काराने, ऐश्वर्या राय व अक्षय कुमार या कलाकारांसमवेत सन्मानित केले गेले.

== अभिनयापलीकडची कारकीर्द ==
हेलनने [[लंडन]], [[पॅरिस]] व [[हाँग काँग]] येथे नृत्याचे अनेक कार्यक्रम केले आहेत.
१९७३ मध्ये हेलनवर ३० मिनिटांचा एक माहितीपट तयार करण्यात आला. ''जेरी पिंटो'' यांनी हेलनवर एक पुस्तकही लिहिले आहे. या इंग्रजी पुस्तकाचे नाव ''हेलन : दी लाइफ अँड टाइम्स ऑफ एच बॉम्ब'' असे आहे.<ref name=des>[http://www.despardes.com/in/ent/2006/28-helen-item-girl.html 'हेलन : दी लाइफ अँड टाइम्स ऑफ एच बॉम्ब' हेलनवर लिहिलेले एक पुस्तक]</ref><ref>[http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=19921&n_tit=%27You+Cannot+Think+of+Another+Helen...%27+-+Writer+Jerry+Pinto रेडिफवर जेरी पिंटोची मुलाखात]</ref> या पुस्तकास सन २००७ मध्ये "चित्रपटावरील सर्वात चांगल्या पुस्तकासाठीचा पुरस्कार" देण्यात आला.

== वैयक्तिक जीवन ==
सन १९८० मध्ये हेलनचा सलिम खानशी विवाह झाला व ती त्याची दुसरी पत्नी बनली. त्यांनी 'अर्पिता' नावाची एक मुलगी [[दत्तक]] घेतली.

== निवडक चित्रपट ==
* ''[[आवारा]]'' (१९५१)
* ''[[अलिफ लैला]]'' (१९५२)
* ''[[हूर्-ई-अरब]]'' (१९५३)
* ''[[मिस कोका कोला]]'' (१९५५)
* ''[[टकसाल]]'' (१९५६)
* ''[[चंगेज खान]]'' (१९५७)
* ''[[हावरा ब्रिज (चित्रपट)|हावरा ब्रिज]]'' (१९५८)
* ''[[ट्वेल्व्ह ओ'क्लॉक]]'' (१९५८)
* ''यहुदी'' (१९५८)
* ''[[सावन]]'' (१९५९)
* ''[[हम हिंदुस्तानी]]'' (१९६०)
* ''[[एक फूल चार कांटे]]'' (१९६०)
* ''[[दिल अपना और प्रीत पराई (चित्रपट)]]'' (१९६०)
* ''[[गंगा जमुना]]'' (१९६१)
* ''[[उमर कैद]]'' (१९६१)
* ''[[चायना टाउन (१९६२ चित्रपट)|चायना टाउन]]'' (१९६२)
* ''[[सुनहरी नागीन]]'' (१९६३)
* ''[[आया तुफान]]'' (१९६४)
* ''[[चाचाचा (चित्रपट)|चाचा चा]]'' (१९६४)
* ''[[वह कौन थी?]]'' (१९६४)
* ''[[गुनमान]]'' (१९६५)
* ''[[लुटेरा]]'' (१९६५)
* ''[[खानदान]]'' (१९६५)
* ''[[काजल]]'' (१९६५)
* ''[[औलाद]]'' (१९६५)
* ''[[तिसरी मंज़िल]]'' (१९६६)
* ''[[दस लाख]]'' (१९६६)
* ''[[नाईट इन लंडन]]'' (१९६७)
* ''[[जाल]]'' (१९६७)
* ''[[सी. आय. डी.९०९]]'' (१९६७)
* ''[[ज्वेल थिफ]]'' (१९६७)
* ''[[हरे काँच की चुड़ियाँ]]'' (१९६७)
* ''[[शिकार (चित्रपट)]]'' (१९६८)
* ''[[वासना]]'' (1१९६८)
* ''[[तलाश]]'' (१९६९)
* ''[[सच्चाई]]'' (१९६९)
* ''[[एक श्रीमान एक श्रीमती]]'' (१९६९)
* ''[[प्रिन्स (चित्रपट)|प्रिन्स]]'' (१९६९)
* ''[[बिखरे मोती]]'' (१९६९)
* ''[[भाई बहन]]'' (१९६९)
* ''[[इन्तकाम]]'' (१९६९)
* ''[[आँसू बन गये फूल]]'' (१९६९)
* ''[[पगला कहीं का]]'' (१९७०)
* ''[[द ट्रेन (१९७० चित्रपट)|द ट्रेन]]'' (१९७०)
* ''[[बाँबे टॉकी]]'' (१९७०)
* ''[[पुरस्कार]]'' (१९७०)
* ''[[कारवाँ (१९७१ चित्रपट)|कारवाँ]]'' (१९७१)
* ''[[नादान]]'' (१९७१)
* ''[[हलचल]]'' (१९७१)
* ''[[हंगामा(१९७१ चित्रपट)|हंगामा]]'' (१९७१)
* ''[[यार मेरा]]'' (१९७०)
* ''[[उपासना]]'' (१९७१)
* ''[[मेरे जीवन साथी (१९७२ चित्रपट)|मेरे जीवन साथी]]'' (१९७२)
* ''[[राखी और हथकड़ी]]'' (१९७२)
* ''[[दिल दौलत दुनिया]]'' (१९७२)
* ''[[अपराध (चित्रपट)|अपराध]]'' (१९७२)
* ''[[धड़कन]]'' (१९७२)
* ''[[अनामिका (चित्रपट)|अनामिका]]'' (१९७३)
* ''[[शरीफ बदमाश]]'' (१९७३)
* ''[[आज की ताजा खबर]]'' (१९७३)
* ''[[गीता मेरा नाम]]'' (१९७४)
* ''[[बेनाम]]'' (१९७४)
* ''[[मदहोश]]'' (१९७४)
* ''[[शोले]]'' (१९७५)
* ''[[अंधेरा]]'' (१९७५)
* ''[[जख्मी]]'' (१९७५)
* ''[[काला सोना]]'' (१९७५)
* ''[[साजिश]]'' (१९७५)
* ''[[बैराग]]'' (१९७६)
* ''[[ईमान धरम]]'' (१९७७)
* ''[[इन्कार]]'' (१९७७)
* ''[[खून पसीना]]'' (१९७७)
* ''[[अमर अकबर अ‍ॅन्थनी|अमर अकबर अँथोनी]]'' (१९७७)
* ''[[चला मुरारी हिरो बनने]]'' (१९७७)
* ''[[डॉन (१९७८ चित्रपट)|डॉन]]'' (१९७८)
* ''[[बेशरम]]'' (१९७८)
* ''[[स्वर्ग नरक]]'' (१९७८)
* ''[[फंदेबाज]]'' (१९७८)
* ''[[बंदी]]'' (१९७९)
* ''[[लहू के दो रंग]]'' (१९७९)
* ''[[द ग्रेट गँबलर]]'' (१९७९)
* ''[[राम बलराम]]'' (१९८०)
* ''[[शान (चित्रपट)|शान]]'' (१९८०)
* ''[[अब्दुल्ला]]'' (१९८०)
* ''[[बाँम्बे ४०५ मैल]]'' (१९८०)
* ''[[छुपा-छुपी]]'' (१९८१)
* ''[[बुलंदी]]'' (१९८१)
* ''[[राज]]'' (१९८१)
* ''[[सवाल]]'' (१९८२)
* ''[[बाँड ३०३]]'' (१९८६)
* ''[[परछाईयाँ]]'' (१९८९)
* ''[[अकेला]]'' (१९९१)
* ''[[खामोशी: द म्युझिकल]]'' (१९९६)
* ''[[हम दिल दे चुके सनम]]'' (१९९९)
* ''[[मोहब्बतें]]'' (२०००)
* ''[[शरारत]]'' (२००२)
* ''[[दिल ने जिसे अपना कहा]]'' (२००४)
* ''[[अंजाने : द अननोन]]'' (२००६)
* ''[[हमको दीवाना कर गये]]'' (२००६)
* ''[[मॅरीगोल्ड (२००७ चित्रपट)]]'' (२००७)

== पुरस्कार व नामनिर्देशने ==
* [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन [[गुमनाम]] (१९६५)
* [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन [[शिकार (चित्रपट)|शिकार]] (१९६८)
* [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन (??१९७१)
* [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार [[लहू के दो रंग]] (१९७९)
* [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन [[खामोशी: द म्युझिकल]] (१९९६)
* [[फिल्मफेअर जीवनव्रती पुरस्कार]] (१९९८)<ref>[http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf पहिले फिल्मफेअर अवार्ड १९५३]</ref>
* [[पद्मश्री]], [[भारत]] सरकार (२००९)

== संदर्भ ==
<references/>

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/24dinesh.htm रेडिफ मॅगेझिन - '''हेलन''']

{{DEFAULTSORT:हेलन (अभिनेत्री)}}
[[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]

हेलन - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात