ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:23:30Z

नवीन पृष्ठ

[[चित्र:HoraceWilson.jpg|होरेस विल्सन|इवलेसे]]
'''होरेस हेमॅन विल्सन''' ([[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १७८६|१७८६]] - [[८ मे]], [[इ.स. १८६०|१८६०]]) हा इंग्लिश ओरिएंटलिस्ट{{मराठी शब्द सुचवा}} होता. त्यांनी सेंट थॉमसच्या हॉस्पिटलमध्ये वैद्यकशास्त्राचा अभ्यास केला आणि १८०८ साली [[भारत|भारतात]] [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]च्या वतीने [[बंगाल]] येथे सहायक-शल्य चिकित्सक म्हणून रुजू झाले. त्यांचे धातुविज्ञानविषयक ज्ञानमुळे त्यांना [[कोलकाता|कलकत्त्यातील]] टाकसाळीत रस घेतला, तेथे ते [[जॉन लेडन]]च्या संपर्कात आले.

विल्सनना [[भारतीय]] प्राचीन भाषेत व साहित्यात रुची आली आणि ते [[हेन्री थॉमस कोलेब्रुक]]च्या विनंती वरून १८११ मध्ये ते बंगालच्या [[एशियाटिक सोसायटी]]चे [[सचिव]] म्हणून नियुक्त झाले. १८१३ साली त्यांनी [[संस्कृत भाषा|संस्कृत भाषेतील]] [[कालिदास|कालिदासच्या]] [[मेघदूत]] काव्याचे इंग्लिशमध्ये भाषांतर केले. १८१९ साली त्यांनी पहिला संस्कृत-[[इंग्रजी]] [[शब्दकोश]] तयार केला.<ref>[http://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10155212059936675|An Introduction to the Grammar of the Sanskrit language, for the use of early students By Horace Hayman Wilson (1786-1860)] Published by J. Madden and Co., London - 1841</ref> या विल्सनच्या शब्दकोशाचे पुढील काम [[रुडॉल्फ रोथ]] व [[ओटो फोन बोह्त्लिंगक]] या जोडीने १८५३ ते १८७६ या काळात केले.

विल्सनना [[आयुर्वेद]] आणि पारंपारिक भारतीय वैद्यकीय आणि शस्त्रक्रिया पद्धतींमध्ये मोठा रस होता. कलकत्ता येथील मेडिकल आणि फिजिकल सोसायटीतील त्यांच्या प्रकाशनांमधील [[कॉलेरा]] व [[कुष्ठरोग|कुष्ठरोगाबद्दलचे]] निरीक्षण नोंदविले आहे.

१८२७ साली विल्सनने प्रकाशित केलेल्या पुस्तकात हिंदूंच्या नाट्यकलेचे स्पष्टीकरण नमूद केले आहे. त्यात भारतीय नाटकांचा संपूर्ण सर्वेक्षण आहे व सहा पूर्ण नाटकांचे व २३ एकांकिकाचे भाषांतर आहे. त्यांचे १८२८ साली प्रकाशित झालेले ''[[मॅकेन्झी कलेक्शन]]'' हे ओरिएंटल, विशेषतः [[दक्षिण भारतीय]] हस्तलिखिते आणि [[कर्नल कॉलिन मॅकेन्झी]] यांनी जमवलेल्या पुरातन वास्तू यांचे वर्णनात्मक पुस्तक आहे. विल्सनने [[पहिले बर्मा युद्ध|पहिल्या बर्मा युद्धावर]] राजकीय व भौगोलिक भाष्य १८२७ साली प्रकाशित केले. बंगालच्या बाह्य [[वाणिज्य]] आढावा या विषयावर त्यांनी १८२७ साली पुस्तक लिहिले. १८४० साली विल्सनने [[विष्णू पुराण|विष्णू पुराणाचे]] इंग्रजीत भाषांतर केले. १८०५ ते १८३५ सालचा ब्रिटिशांचा भारतातील [[इतिहास]] विल्सनने लिहिला.

त्यांनी सार्वजनिक शिक्षण समितीचे सचिव म्हणून अनेक वर्षे काम केले व कलकत्ता येथील संस्कृत महाविद्यालयाचा अभ्यासक्रम अधोरेखीत केला. विल्सन हे शाळांमध्ये इंग्रजी शिकवण्याचा एकमात्र माध्यम बनविण्याच्या विरोधकांपैकी एक प्रमुख विरोधी होते. १८३२ साली [[ऑक्सफर्ड]] विद्यापीठाने डॉ. विल्सन यांना संस्कृतच्या आभ्यासासाठी नव्याने स्थापलेल्या विभागाचे पहिले प्रमुख म्हणून निवडले. १८३६ साली त्यांना [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]त प्रमुख [[ग्रंथपाल]] म्हणून नियुक्त करण्यात आले. त्यांनी ईस्ट इंडिया कंपनी कॉलेज येथे काही काळ शिकवले. ते कलकत्ता येथील [[मेडिकल]] आणि [[फिजिकल सोसायटी]]चे सदस्य होते आणि [[रॉयल एशियाटिक सोसायटी]]चे संथापक सभासद होते व १८३७ पासून ते त्यांच्या मृत्यू पर्यत [[निदेशक]] होते.

८ मे १८६० रोजी विल्सन यांचे निधन झाले. त्यांना [[लंडन]] मधील [[केन्सल ग्रीन कबरस्तान]]मध्ये दफन केले गेले.

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

{{DEFAULTSORT:विल्सन, होरेस हेमॅन}}
[[वर्ग:इ.स. १७८६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १८६० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:संस्कृत व्याकरणकार]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]

होरेस हेमॅन विल्सन - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात