ऋतुसंहार

ऋतुसंहार हे संस्कृत लेखक , कवी कालिदासलिखित काव्य आहे.

आशय

ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमंत,शिशिर, वसंत या सहा ऋतूंचे वर्णन या काव्यात आहे. वेगवेगळ्या वृत्तात बांधलेले १४४ श्लोक या काव्यात समाविष्ट आहेत.  प्रत्येक ऋतूच्या वर्णनात त्या ऋतूचा वृक्ष, वेली व पशुपक्षी यांच्यावर होणारा परिणाम यात उत्तम प्रकारे दाखविला आहे. प्रेमात मग्न असणाऱ्यांच्या वृत्तीत त्या त्या ऋतूत होणारा बदलही कालिदास नोंदवितो.(१) साधी परंतु अनुप्रासयुक्त भाषा हे या काव्याचे वैशिष्ट्य मानले जाते.

संस्कृत टीका

• संवत १८१४ रोजी उपलब्ध मणिराम यांची टीका
• अमरकीर्ति यांची टीका

ऋतुसंहारचे मराठी/हिंदी अनुवादक

• ज्ञानेश्वर कुलकर्णी (मराठी)
• मूलचन्द्र पाठक (हिंदी)
• डॉ. हरेकृष्ण मेहेर (उडिया)
• Ritusamhara or the Pageant of the Seasons (इंग्रजी लेखक - एम.एस. पंडित)
• Méghaduta et le ritusamhara de kalidasa,le (फ्रेंच)
• The Ritusamhara of Kalidasa: With the Commentary, the Chandrika, of Manirama (टीका- १८६७)