मेधा पाटकर

मेधा पाटकर (जन्म : १-डिसेंबर-इ.स. १९५४) या नर्मदा बचाव आंदोलनाच्या नेत्या आहेत.

प्रारंभिक आयुष्य[संपादन | स्रोत संपादित करा]

मुंबई येथे जन्मलेल्या मेधा पाटकर यांचे पालक सामाजिक व राजकीयदृष्ट्या जागरूक होते. त्यांच्या वडिलांनी भारतीय स्वातंत्र्यसंग्रामात सहभाग घेतला होता. आई स्वादर नावाच्या स्त्रियांच्या प्रश्नाला वाहिलेल्या संस्थेची कार्यकर्ती होती. त्यांच्या पालकांच्या विचारांचा मेधा पाटकर यांच्या जडणघडणीवर खोल परिणाम झाला.^[१]

पाटकर यांनी टाटा सामाजिक शास्त्र संस्थेतून एम.ए.ची पदवी मिळवली.(TISS). त्यानंतर सात वर्षे मुंबईतील विविध स्वयंसेवी संस्थांमधून काम केले. त्यांनी काही काळ टाटा सामाजिक शास्त्र संस्थेत शिक्षकाचे कामही केले.^[२]

उपोषण[संपादन | स्रोत संपादित करा]

नर्मदा बचाव आंदोलन[संपादन | स्रोत संपादित करा]

नर्मदा बचाव आंदोलन आणि जनआंदोलनांचा राष्ट्रीय समन्वय या चळवळीत संजय संगवई हे मेधा पाटकर यांचे निकटवर्ती सहकारी होते.

इतर कार्य/आंदोलने[संपादन | स्रोत संपादित करा]

सिंगूर नंदीग्रामच्या सेझ प्रश्नावर (नॅनो प्रकल्प) पाटकर यांनी आंदोलन केले होते.^[३]
राज ठाकरे यांनी पुकारलेल्या भय्याविरोधी आंदोलनाला त्यांनी विरोध नोंदवला होता.^[४]

मेधा पाटकर यांना मिळालेले पुरस्कार[संपादन | स्रोत संपादित करा]

मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार
राइट लाइव्हलिहुड ॲवॉर्ड, स्वीडन - १९९१. (पर्यायी नोबल पारितोषिक) ( नर्मदा बचाव आंदोलनासाठी बाबा आमटे यांच्या सोबत संयुक्तपणे )
दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार
महात्मा फुले पुरस्कार
मानवी हक्क रक्षक पुरस्कार - ॲम्नेस्टी इंटरनॅशनल
यवतमाळ जिल्ह्यातल्या वणी येथील जैताई देवस्थानतर्फे जैताई मातृगौरव पुरस्कार (२७-९-२०१७)