स्तूप

नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही

धामेक स्तूप, सारनाथ

स्तूप एक बौद्ध शिल्पस्मारक असून येथे चिंचन केले जाते. पॅगोडाप्रमाणे स्तूप सुद्धा बौद्ध अनुयायांचे एक प्रार्थना स्थळ म्हणजे विहार आहे. चैत्य हे विशेषतः मृत व्यक्तीसाठी बांधलेले जाते, महान व्यक्तींच्या निधनानंतर त्यांच्या अस्थी, केस इ. जमिनीत पुरून त्यावर दगड व मातीचा ढिगारा रचत. गौतम बुद्धांच्या महापरिनिर्वाणानंतर त्याच्या अनुयायांनी त्यांच्या अस्थी, केस, रक्षा वाटून घेतली आणि त्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वाचे प्रसंग जिथे घडले तिथे हे अवशेष पुरून त्यावर स्तूप बांधले. लुंबिनी, बोधगया, कुशीनगर अशा ठिकाणी हे स्तूप आहेत. चैत्य या शब्दाचा अर्थ ढिगारा असा आहे.

स्तूपाच्या ढिगाऱ्याला अंड म्हणतात. ज्या पात्रात अवशेष असतात त्याला दागोबा म्हणतात. माथ्यावर जी चौकोनी वेडी असते तिला हर्मिका म्हणतात . तिच्या भोवती कठडा असून वर छत्र असते.

महायान पंथाने बुद्धांच्या मूर्तीची पूजा सुरू करण्यापूर्वी साधक लोक स्तूपाची पूजा करीत असत. स्तूपाभोवती प्रदक्षिणा घालता यावी यासाठी नंतर प्रदक्षिणा पथ बांधण्याचा प्रघात सुरू झाला. चीनी यात्रेकरूंची प्रवासवर्णने पाहिल्यास त्यात भारतातील स्तूपांचे उल्लेख सापडतात. मौर्य सम्राट अशोकांनी ८४,००० स्तूप बांधलेले होते.

सांचीचा स्तूप, सारनाथ, भारहूत याठीकांचे स्तूप प्रसिद्ध आहेत. अमरावतीच्या परिसरात इ.स.पू. १ ते ३ या काळात धार्मिक दृष्ट्या बांधले गेलेली स्तूप दिसतात. त्यावर विशेष अशा शिल्प आकृतीही आहेत.

चित्रदालन

• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  सांची येथील स्तूपाचे तोरण
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  कार्ले (महाराष्ट्र) येथील लेण्यातील स्तूप
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  सांचीचा स्तूप
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  सांची येथील पश्चिम व दक्षिण द्वार
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  005 सांची स्तूप शिल्पकला
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  The Great Stupa at Sanchi, India, established by Ashoka (4th–1st century BC)
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Stupa surrounded by four lion-crowned pillars, Gandhara, 2nd century AD
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Shingardar stupa, Swat valley
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Amlukdara stupa, near Barikot, Swat
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Dro-dul Chorten - Gangtok, Sikkim
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  The Great Stupa at Sanchi, India, established by Ashoka (4th–1st century BC)
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Dhamek Stupa in Sarnath
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Swayambhunath, also known as Monkey Temple, is an ancient religious complex atop a hill in the Kathmandu Valley, Nepal
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Kathesimbhu Stupa, Thamel, Kathmandu, Nepal
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Boudhanath is one of the holiest Buddhist sites in Kathmandu Valley, Nepal
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Ruwanwelisaya in the sacred city of Anuradhapura, Sri Lanka
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Jetavanaramaya stupa in Anuradhapura, Sri Lanka is the largest brick structure in the world
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  The main Stupa crowning Borobudur, the largest Buddhist structure in the world, Java, Indonesia
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  The rock cut and semi-brick construction ruins of Maha Chaitya(stupa) at बोज्जन्नाकोंडा, Andhra Pradesh, India
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  The Great Stupa at Shambhala Mountain Center, Colorado, USA
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Khmer style stupa within the Royal Palace in Phnom Penh, Cambodia
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Different architectural features that comprise Shwedagon Pagoda and similar Mon-style stupas, in Yangon, Myanmar
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Phra Sri Ratana Chedi within Wat Phra Kaeo, in Bangkok, Thailand
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  White Dagoba Temple (Baita Si), also called Miaoying Si, in Beijing, China
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Model of a stupa at Quaid-i-Azam University Campus in Islamabad, Pakistan
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Evolution of the Butkara stupa in Pakistan through the Mauryan, Indo-Greek, Indo-Scythian and Kushan periods
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  A stupa at Dambulla golden temple, Sri Lanka
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  Tissamaharama stupa seen across paddy fields in Tissamaharama, Sri Lanka
• नखुले निर्माणात त्रुटी: संचिका अस्तित्वात नाही
  One Hundred and Eight Stupas in Ningxia, China

हे ही पहा

• पॅगोडा
• विहार
• चैत्य

बाह्य दुवे

• स्तूप : बौद्धधर्म स्मारक प्रचार वास्तू